301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Haber Detayı
31 Temmuz 2017 - Pazartesi 09:27
 
Tunceli izlenimleri -3 SİYASİ VE SOSYAL YAŞAM
Emekli öğretmen yazar Zeki Sarıhan Tunceli'yi gezdi ve izlenimlerini yazdı. 3.bölüm olan yazısında Tunceli'nin siyasi ve sosyal yönü üzerine yorum yaptı.
Güncel Olaylar Haberi


Tunceli İzlenimleri-3

 

SİYASİ VE SOSYAL YAŞAM

 

Zeki Sarıhan

 

Dağlık bir bölge olması nedeniyle ülkede hâkim olan ideolojinin ulaşamayışından mı, farklı bir milliyet ve mezhep olgusundan mıdır, Tunceli halkı genel siyasi ve sosyal eğilimlere aykırı bir tutum göstermiş. Daha 1961 Anayasasına evet oyu ülke genelinde ancak yüzde 61.8 evet oyu çıkmışken Tunceli’de bu oran yüzde 95.1. Ovacık ilçesi 1982 anayasasına en çok hayır diyebilen ilçe olmuş. Yüzde 23.

Daha yakın tarihlere gelirsek 2010 referandumuna Tunceli yüzde 80.83 oranında hayır demiş. 2014 Yerel seçimlerinde AKP’nin oyları yüzde 9.3’te kalmış. Gerisi BDP, CHP ve bağımsızlar olarak sola vermiş. 2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de Erdoğan’ın aldığı oy yüzde 14.36 kadar. Halkın yüzde 52.28’i Selahattin Demirtaş’ı cumhurbaşkanı olarak görmek istediğini belli etmiş. Ovacık’ta bu oran 60.27’e kadar yükseliyor.  1 Kasım 2015 seçimlerinde HDP yüzde 56 oy almış ve bu oy 7 Haziran 2016’da yüzde 61’e çıkmış. İkinci sırada CHP geliyor. İlkinde 28.2, ikincisinde ise 20.6 oy almış. AKP ise 11.7’den 10.6’ya inmiş.

 

Son anayasa oylamasında ise Tunceli en yüksek Hayır oyunu veren il. Yüzde 80.4. Kısacası Tuncelililerin hükümet ve devletle başı hiç hoş değil!

 

Tunceli nüfusunun büyük bir bölümü İstanbul, Ankara gibi kentlerde ve yurt dışında çalışıyor. Yazları memleketlerine gelmeyi de ihmal etmiyorlar. Köylerin hemen hemen boşalmış olduğundan söz ediyorlar. Hükümet’in Kürt Açılımını denediği dönemde geri dönüşler olmuşsa da şimdilerde böyle bir eğilim görünmüyor.

 

Çoğunluk Mersin’e giderken Tuncelililerin tersine gitmesi, onlara siyasi olarak “deli” dedirtecek bir durum. Bunu kendileri de kabul ediyorlar ki ünlü delilerinden birinin heykelini şehrin en işlek yerine dikmişler.  Açılışını da Kamer Genç yapmış.

 

ÇAĞDAŞ BİR YAŞAM

 

Tunceli merkezde tek bir çarşaflı, türbanlı kadına rastlamadım. Genç kızlar, büyük kent merkezlerinde olduğu gibi park ve bahçelerde erkeklerle birlikte oturuyor. Buz gibi derelerde kadın erkek suya giriyor. Gazeteler her yıl “Burası Bodrum değil, Tunceli” diye buralardan fotoğraflar basıyorlarmış. Ovacık yolunda büyük bir koyun sürüsünü güden modern giyimli iki kız gördüm. “Kızlar çobanlık yapar mı? diye sorduğum biri, aileler sürüyü sıra ile güderler. Sıra o ailenin kızlarına gelmiştir” dedi.

 

Valiliğin bastırdığı Tunceli Atlası kitapçığında verilen bilgilere göre, Tuncelilinin yüzde 70’ni dağlar, yüzde 25’ini platolar, yalnız yüzde 5’ini ovalar ve düzlükler oluşturuyor. İşlenebilir toprak son derece az olduğundan bazı köylerde sebze ve bahçelerde aileler ancak kendi ihtiyaçları kadar sebze ve meyve üretiyorlarmış. Bu nedenle başka il ve ilçelerimizde haftanın belli günlerinde kurulan pazar Tunceli’de kurulmuyor. Her türlü sebze meyveyi marketlerde bulmak mümkün.

 

Halkın üretimden koptuğundan ve tembelleştiğinden yakındılar. Çoğu aile, yurt dışından yakınlarının gönderdikleri ile idare ediyormuş.  Ev kiralarının yüksekliğinden yakındılar.

 

Geniş çapta üretim yapılacak toprak olmadığından toprak ağalığı yokmuş. Tunceli sosyolojisine rengini veren ise aşiret sistemi. Merkezde en tanınmış aşiretler Kureyşan, Alan, Demenan, Haydaran, Ovacık’ta Abbas Uşağı, Hozat’ta Koç Uşağı, Pertek’te Pilvenk aşireti yaygın. Nazimiye’de de Kureyşanlar kalabalıkmış.

 

“Seçimlerde aşiretçilik etkili oluyor mu?” soruma, “Olmuyor gibi gözüküyor ise de sonuçta herkes kendi aşiretine çekiyor” yanıtını aldım.

 

SOLCULAR OKUMAYI ÖĞRETMİŞ

 

Bir arkadaş “Solcular Tuncelililere okuma yazmayı öğretti” dedi. 1960 sonrasında sol yayınları okuma seferberliğini kast ederek. Kent merkezinde üç kitapçı var.  Üçünü de “teftiş” ettim. Alıcılar sıraya girmiş değildi ama kitabevinin kendilerini geçindirdiğini söylediler. Tuncelililerin en çok hangi kitaplara rağbet ettiği, raflardaki kitaplardan anlaşılıyor. Bunların tamamına yakını sol ideolojiyle ilgili. Alevilik, Kürt tarihi ve sorunlarını konu alıyor. Etnik Kitabevinin sahibi ise Serkan adında bir Ermeni. Daha doğrusu annesi Ermeni imiş. Tunceli’de bin kadar anası veya babası, dedesi Ermeni olan insan bulunduğunu söylüyor. 1915 Ermeni sürgününde Dersim’den de çok Ermeni sürülmüş. Yeni çıkan bir kitaba ekli renkli büyük haritada bu sürgün yolları ve katliam yapılan yerler gösteriliyor. Anlatıldığına göre, 1937-1938 Dersim tenkilinde de birçok Ermeni Zazalarla aynı muameleye tabi tutulmuş. Talat Paşa, 1915’te Ermeni tehcir ve taktilinde Doğu ve Güneydoğu’da Kürt aşiretlerini kullanmıştı. Şimdi Kürtler ve Zazalar bunun utancını duyuyor ve ölmüş Ermenilerle barışık olarak yaşıyorlar! Ermeni sürgünü ile ilgili anı kitaplarında sürgün kafilesinden kurtulan bazı insanların Dersim yöresinde Kürt ve Zaza köylerine sığınıp buralarda saklandıkları ile ilgili anlatılar var.

 

Tunceli Türk siyasetine ve Türk edebiyatına birçok insan yetiştirmiş. Kemal Kılıçtaroğlu’nun Tuncelili olduğunu bilmeyen yoktur. Şair Cemal Süreya Pülümürlü, Vecihi Timuroğlu Ovacık doğumlu. Kemal Burkay Mazgirtli. İsmet Kemal Karadayı da Pülümürlü. Çankaya Belediye Başkanı da Tuncelili.

 

Yayıncı Mesut Özcan,  Timuroğlu’nun kitaplığının tamamını alarak Tunceli’ye getirmiş. Bunları halkın yararına sunmak için yollar arıyor. Kendisi de Munzur adında iki aylık bir Tunceli araştırmaları dergisi çıkarıyor. Şehirde Dersim Haber, Tunceli Emek ve Özgür Dersim adında üç günlük gazete ve Dersim adında aylık bir dergi de yayımlanıyor.

 

Tunceli’de her dereden, tepeden, mağaradan acı bir anı kalmış. TİKKO kurucularından Ali Haydar şurada öldürüldü, filanca örgütün merkez komitesi topluca şurada katledildi, İbrahim Kaypakkaya şurada yakalandı (Diyarbakır’da işkencede öldürüldü), Necmettin Öğretmen şurada öldürülüp ırmağa atıldı gibi hikâyeler anlatıyorlar. (30 Temmuz 2017)

 

Fotoğraflar: 1. Halkının tabiatı da Tunceli’nin tabiatı gibi: Munzur’dan bir görünüş. 2. Tunceli’de deli heykeli.

Diğer yazılar için: Zeki Sarıhan Blog’u tıklayınız. 

Kaynak: (GHA) - Gölbaşı Haber Ajansı Editör: Bayram Türkmez
 
Etiketler: Tunceli, izlenimleri, -3, SİYASİ, VE, SOSYAL, YAŞAM,
Yorumlar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Alıntı Yazarlar
Ankara
Parçalı Bulutlu
Güncelleme: 20.07.2019
Bugün
15° - 28°
Pazar
15° - 28°
Pazartesi
15° - 29°
Ankara

Güncelleme: 19.07.2019
İmsak
03:40
Sabah
05:28
Öğle
13:00
İkindi
16:55
Akşam
20:22
Yatsı
22:02
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı